Skip navigation

Reizigers Advies Raad


Vervoerregio Amsterdam
 
 
print

Advies Verkeers en vervoersplan Zaanstad

Aan het college van burgemeester en wethouders gemeente Zaanstad


Geacht college,

De Reizigers Advies Raad (RAR) is ingesteld vanwege de Wet personenvervoer 2000. De RAR heeft daarin een wettelijk adviesrecht voor het openbaar vervoer in de concessie gebieden van de Stadsregio Amsterdam en om die rol te kunnen vervullen dient de RAR geïnformeerd te worden over wijzigingen die van invloed zijn of kunnen zijn op het openbaar vervoer. Op die wijze heeft de wetgever gemeend het belang van de meestal anonieme reiziger te moeten waarborgen. Wijzigingen vinden meestal hun oorsprong in geformuleerd of vast te stellen beleid. Het is voor de RAR dus van belang inzicht te hebben in het beleid dat, door de in de concessie-gebieden van de Stadsregio Amsterdam liggende gemeenten, wordt geformuleerd.

Afgelopen maand heeft de RAR de beschikking gekregen over het concept Zaans Verkeer Vervoer Plan (ZVVP) voor de gemeente Zaanstad. Dit plan gaat in op de toekomstige behoefte en ontwikkeling van deze gemeente. In een dergelijk plan verwacht de RAR dat aandacht besteed wordt aan de rol van het openbaar vervoer in de huidige en toekomstige ontsluiting van het stedelijk gebied. De RAR heeft dan ook behoefte om op een dergelijk beleidsplan te reageren en dan met name op het onderdeel openbaar vervoer.

Bij het bestuderen van het concept plan heeft de RAR verheugd gelezen dat de gemeente Zaanstad de dilemma’s tussen bereikbaarheid en leefbaarheid onderkent en bereid lijkt moeilijke keuzes niet uit de weg te gaan. Daarbij wordt het principe gehanteerd van; “degene die weinig gebruikt en belast minder betaalt voor mobiliteit dan degene die veel gebruikt en belast”. De gemeente wil dat het gebruik van het openbaar vervoer goedkoper is dan het gebruik van minder duurzame vervoermiddelen. Voor de uitwerking van dat principe beschikt de gemeente vooralsnog alleen over het instrument van de parkeertarieven. Bij een verhoging daarvan wordt het reizen met het openbaar vervoer relatief goedkoper en zal het gebruik toenemen. Dat zal uiteindelijk weer leiden tot een beter voorzieningenniveau hetgeen de RAR bijzonder aanspreekt. De RAR verwacht dus dat die tarieven worden verhoogd, maar heeft in het plan daar nog geen concrete aanzet toe aangetroffen. Overigens blijkt uit het bijlage rapport dat in het geheel van het verplaatsingsgedrag van Zaanstad het aandeel openbaar vervoer slechts 6 % bedraagt. Dat is een opvallend laag percentage en werd door de RAR eigenlijk hoger verondersteld.

De hoofdlijn van het ZVVP voorziet in het verbeteren van het gebruik van het openbaar vervoer, hetgeen door de RAR van harte wordt ondersteund. De gemeente Zaanstad wil dat bereiken door zich te onderscheiden in het aanbod met karakteristieke vervoerssystemen, exclusief materieel met aansprekende uitstraling in architectonisch aantrekkelijke stationsomgevingen en aangevuld met individueel automatisch openbaar vervoer. Tevens wordt ingezet op een groot aantal spoorlijn gerelateerde nieuwe verbindingen, zoals het doortrekken van de Noord-Zuidlijn en de metro Ringlijn naar Zaandam en de aanleg van nieuwe stations. Van dit openbaar vervoer wordt een structuurversterking voor delen van de gemeente verwacht. De RAR vindt dat grootse ambities, waarin de vorm belangrijker lijkt dan de functionaliteit, en waarin niet duidelijk is aangegeven binnen welke periode de gemeente denkt dit te gaan realiseren. De RAR heeft de indruk dat de planhorizon van de ambitieuze voornemens te ver weg ligt en vraagt zich dan ook hoe realistisch dit programma is.

De RAR is bevreesd dat vanwege deze hoge ambitie, maatregelen die noodzakelijk zijn om het openbaar vervoer ook op de kortere termijn aantrekkelijker te maken, onvoldoende aandacht krijgen. Die vrees volgt uit de voorgestelde maatregelen bij het onderdeel ‘Doorstroming’. Daar wordt aangegeven dat bussen daar waar mogelijk prioriteit bij met verkeerslichten geregelde kruispunten krijgt en dat niet alle met verkeerslichten geregelde kruispunten die mogelijkheid hebben. De RAR verwachtte, gezien het beschreven ambitieuze beleid, een andere inzet van de gemeente in de vorm van altijd prioriteit voor het openbaar vervoer en alle kruispunten worden daarop toegerust.

Meer realistisch en positief vindt de RAR het voornemen om nieuwe locaties (woon en werk) te voorzien van goed openbaar vervoer. Daarbij wordt de indruk gewekt dat bij nieuwe locaties het openbaar vervoer ook zal rijden bij de eerste oplevering van woningen of bedrijven zodat nieuwe bewoners of werknemers direct meerdere keuzemogelijkheden hebben voor hun mobiliteitsvraag. Gesproken wordt zelfs over rechtstreekse en gratis OV verbindingen van de treinstations naar de geselecteerde bedrijventerreinen. Dat is een duidelijke verbetering van beleid, aangezien bij de ontwikkeling van de grote Vinex locatie Seandelft geen tot onvoldoende rekening is gehouden met het openbaar vervoer en de reizigers daar nu vaak in overvolle en kleine bussen worden vervoerd.

Het verbaasd de RAR dan weer wel dat in het plan wordt voorgesteld om alleen met kleiner materieel door Saendelft te rijden. Volgens de RAR rijdt daar – noodgedwongen – al klein materieel en gaat de RAR er vanuit dat er niet nog kleiner materieel moet worden ingezet. De Vinex wijk Saendelft laat zien dat er bij de opzet van de grote uitbreiding een gebrek aan afstemming is geweest tussen de ruimtelijke stedenbouwkundige wensen en een ontsluitingsvisie voor het openbaar vervoer. De RAR gaat er vanuit dat met dit ambitieuze ZVVP in de toekomst meer dan genoeg aandacht wordt geschonken aan toekomstige afstemmingen bij dit soort ruimtelijke plannen.

In het ZVVP wordt ook voorgesteld de barrière werking van de spoorlijn en provinciale weg te verminderen door het aanbrengen van nieuwe oost-west verbindingen, met name voor het openbaar vervoer en de fietsers. Daar kan de RAR alleen maar van harte mee instemmen.

Ook bij het voornemen om de sociale functie van het openbaar vervoer te versterken kan gerekend worden op ondersteuning van de RAR. De gemeente wil dat bereiken door dalcapaciteit in te vullen met abonnementen tegen een laag tarief en ook de sportvoorzieningen bereikbaar te maken met het openbaar vervoer tegen aantrekkelijke en laag geprijsde abonnementen. De RAR kan zich vinden in dit voornemen en is van mening dat dergelijke initiatieven vrij snel uitgevoerd kunnen worden en verwijzen naar de min of meer vergelijkbare initiatieven die de gemeente Purmerend heeft genomen.

De RAR vraagt zich vervolgens af of het een goed voornemen is als AOV en WVG vervoer ook gebruik mag gaan maken van busbanen- -stroken en de prioriteit die bij kruisingen an het openbaar vervoer wordt gegeven. De ervaringen met deze gebruikers, met name op de Amsterdamse infrastructuur, geeft de RAR niet het gevoel dat het openbaar vervoer daarmee de noodzakelijk prioriteit behoudt.

Verder wordt aangegeven dat het openbaar vervoer te water wordt uitgebreid. Dit kan de RAR alleen maar ondersteunen. Wel wil de RAR er op wijzen dat dit waarschijnlijk weer gevolgen heeft voor brugopeningstijden en die hebben weer een negatief effect op het landgebonden openbaar vervoer. De RAR hoopt dat hierin weloverwogen afwegingen zullen plaatsvinden.

Tevreden is de RAR ook over het standpunt om, daar waar de bus moet rijden door 30 km/uurgebieden, de snelheidsremmende maatregelen busvriendelijk worden uitgevoerd. Overigens is de RAR van mening dat buslijnen en zeker de ontsluitende buslijnen niet door 30km/uur straten zouden moeten rijden.